Fol turşusu (B9 vitamini) 1931-ci ildə aşkar olunub və 1945-ci ildə laboratoriya şəraitində sintez olunub. Vitamin ilk olaraq ispanaq və cəfəridə tapılıb. Məhz bu səbəbdən ona fol turşusu ("folium" - yarpaq deməkdir) adı verilib.
Bu vitamin qan-damar sistemi üçün ən vacib vitamin sayılır. Aile.lent.az saglamolun.az-a istinadən fol turşusunun faydalarını sadalayır.
Fol turşusu qanyaratma proseslərində iştirak edir, qaraciyər və bağırsaqların sağlamlığını qoruyur, qaraciyərdə piylənmənin inkişafının qarşısını alır, immun sisteminə müsbət təsir edir.
Fol turşusunun qəbulu hamiləlik zamanı uşaqda ağır sinir sistemi qüsurlarının inkişafının qarşısını alır. Həmçinin fol turşusu vaxtından əvvəl doğuşların da qarşısını alır. Bu səbəbdən fol turşusunu hələ hamiləliyin planlaşdırılması dövründə və sonra da bütün hamiləlik boyu qəbul etmək çox vacibdir.
Fol turşusu anemiyanın (qanazlığı) müalicəsində istifadə olunur. Bu zaman fol turşusu həblər şəklində təyin olunur. Qanazlığının profilaktikası üçün qidalanmaya tez-tez bu vitaminlə zəngin olan qidaları daxil etmək lazımdır.
Fol turşusu ilə zəngin olan məhsullar bunlardır:
- cücərdilmiş buğda
- ispanaq
- kahı
- cəfəri
- kələm
- çərəzlər (qoz, fındıq, badam, keşyu və s.)
- göbələk
- çuğundur
- balqabaq
- xurma
- yumurtanın sarısı
- süd və süd məhsulları
- ət, qaraciyər.
Nəzərə almaq lazımdır ki, bişirilmə zamanı fol turşusu dağılır. Bu səbəbdən fol turşusu ilə zəngin olan tərəvəzləri və göyərtiləri mümkün qədər çiy şəkildə yemək lazımdır.
Soyuqdəymə zamanı bir çox insan burun axıntısından, boğaz ağrısından və digər narahatlıqlardan tez qurtulmaq üçün xalq təbabəti üsullarına müraciət edir. Lakin uşaqlıqdan eşitdiyimiz və illərdir istifadə etdiyimiz bəzi üsullar sağalmağa kömək etmək əvəzinə, vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Arıqlamaq istəyənlərin, xüsusilə də qarın nahiyəsindəki artıq piylərdən şikayət edənlərin marağına səbəb olan sadə resept mövcuddur. Cəmi 5 inqrediyentdən hazırlanan qatıq qarışımı ara yemək kimi qidalanma rasionuna daxil edilə bilər.
Payızda tez yorulmaq, üşümək və davamlı şirniyyat yemək istəyi bəzən sadəcə gün işığının azalması ilə deyil, sağlamlıq problemləri ilə də bağlı ola bilər.
Beynəlxalq tədqiqat ultra emal olunmuş qidaların qəbulu ilə bağırsaq xərçəngi riski arasında ümumi əlaqə aşkar etməsə də, bəzi qida qruplarının fərqli təsirlərlə əlaqəli olduğunu üzə çıxarıb.
Armud həm dadlı, həm də qida dəyəri yüksək olan meyvələrdən biridir. Tərkibində lif, vitamin və minerallar olduğu üçün sağlamlığa bir sıra faydaları var.
Yatmazdan əvvəl serial izləmək və ya audiokitab dinləmək əvəzinə yağışın, dəniz dalğalarının, meşənin və ya çəmənliyin səslərini dinləmək həm yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdıra, həm də insanın emosional vəziyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Kardioloq xəbərdarlıq edir ki, həddindən artıq isti və rütubətli hava ürəyin iş yükünü artıraraq infarkt riskini yüksəldə bilər. Xüsusilə yaşlı insanlar, xroniki xəstəliyi olanlar və ürək dərmanları qəbul edən şəxslər yay aylarında daha ehtiyatlı olmalıdırlar.
Britaniyalı ümumi praktika həkimi Əmir Xan əlavə xərc tələb etməyən, lakin fiziki və psixi sağlamlığı yaxşılaşdıra bilən beş səhər vərdişini sadalayıb.