2035-ci ilədək mövcud yaşayış və kommersiya binalarında qazla işləyən istilik avadanlıqlarının elektrik istilik nasosları ilə əvəzlənməsi hədəfi vətəndaşların qarşısında bir sıra suallar yaradır.
İllər əvvəl öz vəsaiti hesabına kombi sistemi quraşdıran ev sahibləri mövcud avadanlıqlarını dəyişməli olacaqlarmı? Yeni sistemə keçid məcburi xarakter daşıyacaqmı və bu, ailələrin kommunal xərclərinə necə təsir göstərəcək?
Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a danışan beynəlxalq idarəetmə sistemləri üzrə mütəxəssis Asif İbrahimov bildirib ki, qazla işləyən kombilərin elektrik istilik nasosları ilə əvəzlənməsi enerji səmərəliliyi və ətraf mühitin qorunması baxımından müsbət addımdır.
Bununla belə, Azərbaycanda belə bir keçid zamanı əhalinin maddi imkanları mütləq nəzərə alınmalıdır. Ekspertin sözlərinə görə, Avropa ölkələrində tətbiq olunan enerji səmərəliliyi və ESG meyarları da bu istiqaməti dəstəkləyir. Lakin yeni texnologiyaların tətbiqi zamanı sosial və iqtisadi amillər diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
“Bu gün orta statistik Azərbaycan ailəsi gəlirinin təxminən 55 faizini ərzaq xərclərinə yönəldir. Bu, kifayət qədər böyük məbləğdir. Kommunal ödənişlər, kreditlər və digər gündəlik məsrəflər də ailə büdcəsinə ciddi təsir göstərir. Belə bir şəraitdə vətəndaşdan evindəki işlək kombini sökmək, yeni avadanlıq almaq və quraşdırma üçün əlavə vəsait xərcləmək tələb olunarsa, bu, ailələr üçün ciddi maliyyə problemi yarada bilər”, – deyə mütəxəssis vurğulayıb.
Asif İbrahimov qeyd edib ki, elektrik istilik nasosları düzgün seçildikdə və quraşdırıldıqda enerji istehlakını azalda bilər. Ancaq əldə olunacaq qənaət bir neçə amildən, o cümlədən elektrik enerjisinin tariflərindən, binanın istilik izolyasiyasından və avadanlığın qiymətindən asılıdır.
Onun fikrincə, yeni sistemə keçid proqramı hazırlanarkən ailələrin əvvəlki və sonrakı kommunal xərcləri müqayisəli şəkildə hesablanmalıdır.
Əks halda, enerji səmərəliliyinin artırılması məqsədilə həyata keçirilən dəyişikliklər vətəndaşlar üçün əlavə maliyyə yükünə çevriləcək.
Ekspert hesab edir ki, 2035-ci ilədək nəzərdə tutulan keçid mərhələli şəkildə həyata keçirilməli, mövcud kombilərin hansı hallarda istifadədə qala biləcəyi barədə aydın qaydalar müəyyənləşdirilməlidir.
“Vətəndaşlara uzun müddət əvvəl öz vəsaitləri hesabına quraşdırdıqları avadanlığı dərhal dəyişmək məcburiyyəti yaradılmamalıdır. Yeni sistemə keçid zəruri hesab edilərsə, dövlət tərəfindən subsidiya, güzəştli kredit və digər dəstək mexanizmləri tətbiq olunmalıdır”, – deyə o, bildirib.
Asif İbrahimovun qənaətinə görə, yaşıl texnologiyaların tətbiqi əhalinin həyat şəraitini yaxşılaşdırmalı, enerji xərclərini azaltmalı və uzunmüddətli iqtisadi fayda yaratmalıdır. Yeni avadanlığın alınması və quraşdırılması üçün tələb olunan ilkin xərcin necə qarşılanacağı isə əvvəlcədən müəyyənləşdirilməlidir.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, modernləşmə proqramları əhalinin real gəlirləri ilə uzlaşdırılmalı, vətəndaşlar həm ətraf mühitin qorunmasından, həm də yeni texnologiyaların iqtisadi üstünlüklərindən faydalana bilməlidirlər.
Beləliklə, qazla işləyən kombilərdən elektrik istilik nasoslarına keçidin Azərbaycan ailələri üçün hansı şərtlərlə həyata keçiriləcəyi, mövcud avadanlıqların istifadəsinə hansı qaydaların tətbiq olunacağı və xərclərin necə tənzimlənəcəyi əsas məsələlər olaraq qalır.
Yaşıl keçid ailə büdcəsinə əlavə yük deyil, uzunmüddətli qənaət gətirməlidir.
