Xalq arasında vərəm olaraq bilinən bu xəstəlik “Mycobacterium Tuberculosis” adlanan mikrob yolu ilə yoluxur. İmmunitetin zəifləməsi ilə ortaya çıxır. Bu gün də dünyada ən təhlükəli infeksiyalardan biri olaraq qalmaqdadır və əsasən əhalinin əmək qabiliyyətli hissəsini sıradan çıxarır.
Necə yoluxulur?
Vərəm tənəffüs yolu ilə yoluxur. Vərəm xəstəsinin istifadə etdiyi çəngəl, qaşıq, geyim ilə yoluxulmaz. Həmin xəstənin asqırması, öskürməsi, danışması ilə ətrafa 1-5 mikron böyüklüyündə minlərlə mikrob ətrafa yayılır. Ancaq mkirobları udmamız o xəstəliyə dərhal yoluxacağımız mənasını vermir.
Kimlər risk altındadır?
0-5 yaş arasındakı uşaqlar
65 yaşdan yuxarı insanlar
Uzun müddət kortizol müalicəsi alanlar
Xərçəng xəstələri
İmmunitetində problem olanlar
Ağciyər, ürək, qaraciyər, böyrək, QİÇS kimi xroniki xəstəliyi olanlar
Sosial iqtisadi nisbəti aşağı olanlar
Qələbəlik şəraitdə yaşayanlar
Siqaret, spirtli içki, narkotik maddə istifadə edənlər
Yetərsiz qidalananlar
Əlamətləri nələrdir?
Yorğunluq, qızdırma, iştahsızlıq, gecə tərləmələri, sinə ağrısı, nəfəs darlığı, çəki itkisi, quru, ya bəlğəmli öskürək (bəlğəm qanlı da ola bilər) kimi əlamətlər.
Müalicəsi necə olur?
Fiziki müayinə, ağciyər rentgeni, qan testləri edilir. Bəlğəmdə mikrobun olub olmaması yoxlanılır. 2 həftə müalicə edilir. Bununla yoluxuculuq riski minimuma endirilir.
Qorunmaq üçün nələr edək ?
Qidalanmanıza diqqət edin
Meyvə, tərəvəz, ət, balıq yeməyini nizamlayın
Müntəzəm yuxu yatın
Stresddən uzaq durun
C, D vitamini qəbul edin
Gündə ən az 2 litr su için.
Müntəzəm idman edin
30-35 yaşlılar ildə bir dəfə müayinədən keçsin
Uşaqları vərəmə qarşı BCG peyvəndi etdirin. 2 aylığında birinci, 7 aylığında ikinci , məktəb vaxtı isə üçüncü peyvənd vurulur.
18-35 yaş qrupunda daha çox görülən vərəm körpəlik, uşaqlıq zamanı ratlanırsa, fəsadı çox olur. Gələcəkdə KOAH-a (ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi) səbəb olur.
Soyuqdəymə zamanı bir çox insan burun axıntısından, boğaz ağrısından və digər narahatlıqlardan tez qurtulmaq üçün xalq təbabəti üsullarına müraciət edir. Lakin uşaqlıqdan eşitdiyimiz və illərdir istifadə etdiyimiz bəzi üsullar sağalmağa kömək etmək əvəzinə, vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Arıqlamaq istəyənlərin, xüsusilə də qarın nahiyəsindəki artıq piylərdən şikayət edənlərin marağına səbəb olan sadə resept mövcuddur. Cəmi 5 inqrediyentdən hazırlanan qatıq qarışımı ara yemək kimi qidalanma rasionuna daxil edilə bilər.
Payızda tez yorulmaq, üşümək və davamlı şirniyyat yemək istəyi bəzən sadəcə gün işığının azalması ilə deyil, sağlamlıq problemləri ilə də bağlı ola bilər.
Beynəlxalq tədqiqat ultra emal olunmuş qidaların qəbulu ilə bağırsaq xərçəngi riski arasında ümumi əlaqə aşkar etməsə də, bəzi qida qruplarının fərqli təsirlərlə əlaqəli olduğunu üzə çıxarıb.
Armud həm dadlı, həm də qida dəyəri yüksək olan meyvələrdən biridir. Tərkibində lif, vitamin və minerallar olduğu üçün sağlamlığa bir sıra faydaları var.
Yatmazdan əvvəl serial izləmək və ya audiokitab dinləmək əvəzinə yağışın, dəniz dalğalarının, meşənin və ya çəmənliyin səslərini dinləmək həm yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdıra, həm də insanın emosional vəziyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Kardioloq xəbərdarlıq edir ki, həddindən artıq isti və rütubətli hava ürəyin iş yükünü artıraraq infarkt riskini yüksəldə bilər. Xüsusilə yaşlı insanlar, xroniki xəstəliyi olanlar və ürək dərmanları qəbul edən şəxslər yay aylarında daha ehtiyatlı olmalıdırlar.
Britaniyalı ümumi praktika həkimi Əmir Xan əlavə xərc tələb etməyən, lakin fiziki və psixi sağlamlığı yaxşılaşdıra bilən beş səhər vərdişini sadalayıb.