Peptik xoralar əsasən qida borusunun aşağı 1/3-də, mədə və 12 barmaq bağırsaqda rast gəlinir.
Bundan əlavə nazik bağırsağın digər şöbələrində, bağırsaqda olan Meckel divertikulunda və əvvəllər mədədən əməliyyat keçirmiş şəxslərdə cərrahi anastomoz bölgəsində görülə bilir.
Günümüzdə peptik xoraların əsas yaranma səbəbi insan orqanizminə alimentar yolla (ağız vasitəsilə) düşən "helicobacter pylori" deyilən mədə bakteriyasıdır. Bu bakteriya mədədə ifraz olunan turşu və peptik faktorun artmasına səbəb olur ki, bu da mədədə yara riskini artırır. Bəs digər hallarda bu faktorlar niyə yara əmələ gətirmir? Çünki mədə yarasının əmələ gəlməsi üçün tək turşuluğun artması kifayət deyil! Gərək mədənin divarında buna şərait yaranmış olsun, divar tamlığı pozulsun. Buna səbəb isə mədə qoruyucu faktorların azalmasıdır.
Mədənin selikli qişasını qoruyan faktorlar bunlardır:
- Selik təbəqəsi
- HCO3 (bicarbonatlardan ibarət qələvi mühit )
- Selikli qişanın qan təchizatı
- Regenerasiya (hüceyrə yenilənməsi)
- Endogen prostaqlandinlər (PG E2 )
Bu faktorların azalması, turşuluğun isə artması mədə yarasına səbəb olur.
Mədə yaralarının ikinci bir səbəbi isə "iltihab və laxtalanma əleyhinə olan" bəzi dərmanlardır (aspirin və s.). Bu dərmanların qəbulu mütləq həkim nəzarətində olmalı, ehtiyac varsa yanaşı olaraq mədə qoruyucu dərmanlar qəbul etmək lazımdır!
12 barmaq bağırsağı yarası isə əsasən aşağıda sadalayacağımız aqressiv faktorların artması səbəbindən yaranır:
Soyuqdəymə zamanı bir çox insan burun axıntısından, boğaz ağrısından və digər narahatlıqlardan tez qurtulmaq üçün xalq təbabəti üsullarına müraciət edir. Lakin uşaqlıqdan eşitdiyimiz və illərdir istifadə etdiyimiz bəzi üsullar sağalmağa kömək etmək əvəzinə, vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Arıqlamaq istəyənlərin, xüsusilə də qarın nahiyəsindəki artıq piylərdən şikayət edənlərin marağına səbəb olan sadə resept mövcuddur. Cəmi 5 inqrediyentdən hazırlanan qatıq qarışımı ara yemək kimi qidalanma rasionuna daxil edilə bilər.
Payızda tez yorulmaq, üşümək və davamlı şirniyyat yemək istəyi bəzən sadəcə gün işığının azalması ilə deyil, sağlamlıq problemləri ilə də bağlı ola bilər.
Beynəlxalq tədqiqat ultra emal olunmuş qidaların qəbulu ilə bağırsaq xərçəngi riski arasında ümumi əlaqə aşkar etməsə də, bəzi qida qruplarının fərqli təsirlərlə əlaqəli olduğunu üzə çıxarıb.
Armud həm dadlı, həm də qida dəyəri yüksək olan meyvələrdən biridir. Tərkibində lif, vitamin və minerallar olduğu üçün sağlamlığa bir sıra faydaları var.
Yatmazdan əvvəl serial izləmək və ya audiokitab dinləmək əvəzinə yağışın, dəniz dalğalarının, meşənin və ya çəmənliyin səslərini dinləmək həm yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdıra, həm də insanın emosional vəziyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Kardioloq xəbərdarlıq edir ki, həddindən artıq isti və rütubətli hava ürəyin iş yükünü artıraraq infarkt riskini yüksəldə bilər. Xüsusilə yaşlı insanlar, xroniki xəstəliyi olanlar və ürək dərmanları qəbul edən şəxslər yay aylarında daha ehtiyatlı olmalıdırlar.
Britaniyalı ümumi praktika həkimi Əmir Xan əlavə xərc tələb etməyən, lakin fiziki və psixi sağlamlığı yaxşılaşdıra bilən beş səhər vərdişini sadalayıb.
